Dış Ticarette Teslimat Şekilleri (INCOTERMS 2020’e Göre)
Incoterms (International Commercial Terms), uluslararası ticarette alıcı ve satıcının malın teslimi, masraf paylaşımı, risk devri ve sigorta sorumluluklarını belirleyen standart kurallar bütünüdür.
İlk kez 1936’da ICC (Uluslararası Ticaret Odası) tarafından yayımlanmış, en son sürümü INCOTERMS 2020’dir.
INCOTERMS 2020’de 11 adet teslim şekli bulunmaktadır.
Bunlar satıcının üstlendiği sorumluluk düzeyine göre dört ana grupta toplanır:
GRUP E – Satıcının En Az Yükümlü Olduğu Teslim Şekli
EXW (Ex Works – İşyerinde Teslim)
Satıcı, malları kendi işyerinde veya deposunda alıcının emrine hazır hale getirdiğinde yükümlülüğünü yerine getirmiş olur.
Taşıma, ihracat gümrüğü, sigorta, ithalat masrafları tamamen alıcıya aittir.
Not: EXW, alıcının ihracat gümrük işlemlerini yapamayacağı ülkelerde uygun değildir. Bu durumda FCA tercih edilir.
GRUP F – Ana Taşıma Alıcıya Ait
FCA (Free Carrier – Taşıyıcıya Teslim)
Satıcı, ihracat gümrük işlemlerini tamamladıktan sonra malları alıcının belirlediği taşıyıcıya teslim eder.
Teslim, kararlaştırılan yerde (örneğin liman, terminal, depo vb.) gerçekleşir.
Risk bu noktadan itibaren alıcıya geçer.
Tüm taşıma türlerinde kullanılabilir.
FAS (Free Alongside Ship – Geminin Yanında Teslim)
Satıcı, malları belirtilen yükleme limanında geminin yanına (rıhtıma) yerleştirdiğinde teslim gerçekleşir.
Yükleme ve navlun alıcıya aittir.
Sadece denizyolu taşımacılığında kullanılır.
FOB (Free On Board – Gemide Teslim)
Satıcı, malları ihracat gümrüğü tamamlanmış şekilde belirlenen yükleme limanında gemiye yüklediğinde teslim tamamlanır.
Risk, mal gemi güvertesine geçtiği anda alıcıya devredilir.
Sadece denizyolu taşımacılığı için geçerlidir. Konteyner taşımalarında FCA daha uygundur.
GRUP C – Ana Taşıma Satıcıya Ait
CFR (Cost and Freight – Mal Bedeli ve Navlun Ödenmiş)
Satıcı, navlun bedelini ödeyerek malı varış limanına kadar taşır; ancak risk, yükleme limanında mal gemiye yüklendiğinde alıcıya geçer.
Sadece denizyolu taşımacılığında kullanılır.
CIF (Cost, Insurance and Freight – Mal Bedeli, Sigorta ve Navlun Dahil)
Satıcı, CFR yükümlülüklerine ek olarak taşıma süresince malları asgari düzeyde sigorta ettirmek zorundadır.
Sigorta masrafı satıcıya, risk gemiye yüklemede alıcıya geçer.
Sadece deniz ve iç su taşımacılığında kullanılır.
CPT (Carriage Paid To – Taşıma Ücreti Ödenmiş Olarak Teslim)
Satıcı, taşıma sözleşmesini yapar ve navlunu öder. Mallar taşıyıcıya teslim edildiğinde risk alıcıya geçer.
Tüm taşıma türlerinde kullanılabilir.
CIP (Carriage and Insurance Paid To – Taşıma ve Sigorta Ücreti Ödenmiş Olarak Teslim)
CPT ile aynı olmakla birlikte, satıcı ayrıca asgari değil, geniş kapsamlı (Institute Cargo Clauses A) sigorta yaptırmakla yükümlüdür.
Tüm taşıma türlerinde geçerlidir.
GRUP D – Satıcının En Çok Yükümlü Olduğu Teslim Şekilleri
DAP (Delivered At Place – Belirlenen Yerde Teslim)
Satıcı, malları ithalat ülkesinde kararlaştırılan noktaya (örneğin alıcının deposu, terminal vb.) getirir ve boşaltmaya hazır halde teslim eder.
İthalat gümrük işlemleri ve vergiler alıcıya aittir.
Tüm taşıma türlerinde kullanılabilir.
DPU (Delivered at Place Unloaded – Boşaltılmış Teslim)
INCOTERMS 2020 ile gelen yeni terimdir (eski DEQ yerine).
Satıcı, malları belirlenen yerde boşaltılmış şekilde teslim eder.
Boşaltma dahil tüm risk ve masraflar satıcıya, ithalat gümrük işlemleri alıcıya aittir.
Tüm taşıma türlerinde kullanılabilir.
DDP (Delivered Duty Paid – Gümrük Resmi Ödenmiş Teslim)
Satıcının yükümlülüğü en yüksek olan teslim şeklidir.
Satıcı, malları ithalat ülkesinde belirlenen yerde, tüm gümrük, vergi ve masraflar ödenmiş olarak teslim eder.
Alıcı sadece malı teslim alır.
Satıcı ithalat gümrük işlemlerini yapabiliyorsa kullanılabilir.
Kullanımdan Kalkan Eski Terimler (INCOTERMS 1990/2000)
- DAF (Delivered at Frontier – Sınırda Teslim)
- DES (Delivered Ex Ship – Gemide Teslim)
- DEQ (Delivered Ex Quay – Rıhtımda Teslim)
- DDU (Delivered Duty Unpaid – Vergiler Ödenmeden Teslim)
Bu terimlerin yerini DAP ve DPU almıştır.
Özet Tablo (Sorumluluklara Göre)
| Grup | Teslim Şekli | Ana Taşıma | Sigorta | Gümrük İşlemleri | Riskin Geçtiği Nokta |
|---|---|---|---|---|---|
| E | EXW | Alıcı | Alıcı | Alıcı | Satıcının işyeri |
| F | FCA / FAS / FOB | Alıcı | Alıcı | Satıcı (ihracat) | Teslim noktası |
| C | CFR / CIF / CPT / CIP | Satıcı | Satıcı (CIF/CIP’de) | Satıcı (ihracat) | İlk taşıyıcı veya gemi yüklemesi |
| D | DAP / DPU / DDP | Satıcı | Satıcı | DDP’de Satıcı, diğerlerinde Alıcı | Varış noktası |
Kaynaklar ve Referanslar
- ICC Incoterms® 2020 Resmi Rehberi
- T.C. Ticaret Bakanlığı, Dış Ticaret Bilgilendirme Notları
- Dünya Ticaret Örgütü (WTO) ve ICC Akademi Eğitim Materyalleri